پیام خور: هر چند سرودن مرثیه در ایران سابقه دیرینه دارد و شعرای بسیاری واقعه کربلا را به نظم درآورده اند اما یغمای جندقی شاعر قرن سیزدهم، نوحه های سینه زنی را رونقی تازه بخشید.

به گزارش پیام خور به نقل از ایرنا، "سید علی آل داوود " نویسنده و مصحح نسخه های خطی در این باره گفت: این شاعر كویر نشین، در میان نوحه سرایان فاجعه كربلا دارای جایگاهی رفیع است و پرفسور" ادوارد براوان" در تاریخ ادبیات ایران از وی به عنوان مبتكر سبك خاص نوحه سینه زنی یاد كرده است.

 

 وی افزود: درقرن سیزدهم هجری، شاعران بیش از پیش ابراز علاقه و توجه خاص به سرودن مراثی پرسوز وگداز در رثای سالار شهیدان داشتند كه از جمله آنها "سروش اصفهانی"، "وصال شیرازی"، "قاآنی"، "فروغی بسطامی" و "یغمای جندقی" را می‌توان نام برد.

 

عضو هیات علمی دائره المعارف بزرگ اسلامی اضافه كرد: در این میان خلق نوحه‌های سینه زنی از ابتكارات "یغمای جندقی " است كه بر نام و نشانش افزود.

 

آل داوود ادامه داد: یكی از مهمترین امتیازهای نوحه‌های یغما، رعایت اصول بلاغت و صنایع ادبی است كه او را در ردیف بهترین شاعران عصر خود قرار داد.

 

"عبدالكریم حكمت یغمایی" محقق و پژوهشگر نیز گفت: به دلیل پرهیز یغما از به كارگیری الفاظ و تركیب‌های ذلت بار در سروده های خود، ساختاری جدید در نوحه‌های عاشورایی به وجود آمد و شاید همین امتیاز موجب پیشتازی وی در نوحه‌های عاشورایی باشد.

 

وی افزود: به جز نوحه‌های سینه زنی، بسیاری از نوحه های یغما و فرزندانش "میرزا اسماعیل هنر" و "احمد صفایی" دارای موسیقی خاص است و می توان آنها را در زمره سرایندگان مراثی و نوحه‌های سینه زنی محسوب كرد.

 

 یغمایی اضافه كرد: از این ‌شاعر توانا اشعاری‌ در قالب‌های ‌مختلف ‌شعری‌ اعم ‌از غزل‌، قصیده‌، رباعی‌ و ترجیع‌بند به‌ یادگار مانده‌ و ‌اشعار مذهبی‌ زیبایی‌ كه ‌در وصف‌ واقعه‌ كربلا سروده‌ است در آیین نوحه‌‌خوانی‌ و سینه‌زنی‌ محرم قرائت‌ می‌شود.

 

برخی از نویسندگان و صاحبنظران بر این عقیده‌اند كه با ظهور یغمای جندقی، بافت نوحه عاشورایی تغییر كرد بطوری كه بار عاطفی، ساختار محكم لفظی و هماهنگی موسیقی درون و جانبی آن به ماندگاری نوحه‌ها كمك شایانی نموده است.

 

ابوالحسن یغما زاده مشهور به یغمای جندقی در ۱۱۹۶ در دهكده خور و بیابانك، جندق به دنیا آمد.

 

 یغما پس از گذشت 80 سال زندگی به سال 1276 قمری در زادگاهش خوروبیابانك بدرود حیات گفت و در جوار امامزاده سید داوود(ع) شهر خور به خاك سپرده شد.

 

نوحه زیر از نمونه های سروده های یغمای جندقی است.

 

می رسد خشك لب از شط فرات، اكبر من

 

سیلانی بكن ای چشمه ی چشم تر من

 

 

نوجوان اكبر من

 

كسوت عمر تو تا این خم فیروزه نمون، لعلی آورد به خون

 

گیتی از نیل عزا ساخت سیه معجر من، نوجوان اكبر من

 

تا ز شست ستم خصم خدنگ افكن تو، شد مشبك تن تو

 

بیخت پرویزن (غربال) غم خاك عزا بر سر من، نوجوان اكبر من

 

كرد تا لطمه باد اجل ای نخل جوان، باغ عمر تو خزان

 

ریخت از شاخ طراوت همه برگ و بر من، نوجوان اكبر

 

دولت سوگ توام ای شه اقلیم بها، خسروی كرد عطا

 

سینه طبل است و علم آه و الم لشكر من، نوجوان اكبر من

 

چرخ كز داغ غمت سوخت بر آتش چو خسم، تا بدامانت رسم

 

كاش بر باد دهد توده ی خاكستر من، نوجوان اكبر من

 

تا تهی جام بقایت ز مدار مه و مهر، دور مینای سپهر

 

ساخت لبریز ز خوناب جگر ساغر من، نوجوان اكبر من

 

تا مه روی تو ای بدر عرب شمس عراق، خورد آسیب محاق

 

تیره شد روز پدر گشت سیه اختر من، نوجوان اكبر من

 

گر برین باطله یغما كرم شبه رسول، نكشد خط قبول

 

خاك بر فرق من و كلك من و دفتر من، نوجوان اكبر