پیام خور: مردم شهرستان كویری خور و بیابانك از دیر باز ارادت خاصی نسبت به خاندان عصمت و طهارت بویژه حضرت امام حسین (ع) داشته اند و به همین دلیل هنر تعزیه خوانی در این دیار از حدود یك قرن پیش به اوج كمال خود رسیده است.

به گزارش روز شنبه ایرنا در برخی نوشته ها، هنر تعزیه خوانی در خور و بیابانك از سال 983 هجری قمری آغاز شده است.

گذشتگان 54 مجلس تعزیه را كه از دوران صفویه به یادگار مانده بود، بر پا می داشتند و شش تعزیه دیگر نیز بر آن افزودند و این هنر نمایشی در قالب60 مجلس تعزیه هر روز ماه محرم وصفر با نام های مختلف برگزار می شد.

از مجموع این آئین می‌توان به تعزیه حضرت علی (ع)، امام حسن (ع)، امام حسین (ع)، امام سجاد (ع)، امام جعفر صادق (ع)، امام موسی كاظم (ع)، امام رضا(ع)، حضرت عباس (ع)، حضرت علی اكبر (ع)، حضرت مسلم، جعفر طیار، وهب، حر، مختار، شهربانو، طفلان مسلم، رقیه(س)، اسماعیل، هاجر، مهمانی یهودی، غلام ترك، طایفه بنی اسد و فاطمه صغرا (س) اشاره كرد.

به گفته اهالی این شهرستان حدود 50 سال گذشته بین دو برادر در خور وبیابانك اختلاف درگرفت و عاقبت آن به تعزیه خوانی شب های محرم كشیده شد، یكی از برادران كه نسخه های تعزیه در اختیارش بود تمام آن را در آتش ریخت و آن گنجینه عظیم و میراث كهن گذشتگان از میان رفت.

در نتیجه تنها پنج تعزیه حضرت مسلم، حضرت علی اكبر (ع)، حضرت عباس(ع)، حضرت امام حسین(ع) و امام حسن(ع) به اضافه تعزیه 'فتح خیبر' كه نسخه رونویس آن نزد دیگران بود باقی ماند.

آنچه كه تعزیه خوانی در خوروبیابانك را از اهمیت بالایی بر خوردار می كند ارادت خاص تعزیه خوانان به خاندان عصمت و طهارت و بزرگداشت عزای امام حسین (ع) است.

نسخه های تعزیه تا سال 1343 وضع نابسامانی داشت تا اینكه دو نفر از فرهنگیان خوروبیابانك به نام 'یوسف هنری' و 'ابوالقاسم طغرا یغمایی' از روی نسخه های فرسوده با دقت تمام رونویسی كردند و در اختیار تعزیه خوانان گذاشتند.

در سال 1348 با به دست آمدن نسخه های جدید تنظیم مجدد آن توسط دو نفر دیگر از فرهنگیان به نامهای 'سید حسین طباطبایی' و 'محمد كلانتری' آغاز شد.

آنان با استفاده از تجربیات و حافظه تعزیه خوانان این مجموعه را كامل كردند و با خط زیبای یك خوشنویس به نگارش درآمد.

در سال 1354 نیز كتابی با عنوان 'تعزیه در خور' به نوشته 'مرتضی هنری' از سوی موسسه اطلاعات چاپ شد كه در سال 1381 از سوی همان ناشر نیز مجددا منتشر شد.

از ویژگی های بارز تعزیه هایی كه در خوروبیابانك برگزار می شود می توان به با سواد بودن تعزیه خوانان، خوش صدایی، نیك نامی، سابقه، علاقه و بخصوص پوشیدن لباس های نذری نخل و همچنین نقل بسیاری از وقایع كربلا توسط تعزیه سراها به هنگام سرودن اشعار و به استنادكتب تاریخی و دینی اشاره كرد.

با ظهور شاعرانی چون 'لطفعلی محترم'، 'ابوالحسن یغمای جندقی'، 'اسماعیل هنر جندقی'، 'احمد صفایی جندقی'، 'ابراهیم دستان'، 'تاراج جندقی'، 'كیوان'، 'فرهنگ' و دیگر شاعران این هنر به اوج خود رسید.

اشعار و مراثی و نوحه های سینه زنی یغما جندقی توجه خاصی یافت به طوریكه فرزندان و خاندان او در بیان واقعه جان گداز كربلا اشعاری را به نظم درآوردند كه هم اكنون با آهنگ های محلی توسط افراد مجرب خوانده می شود.

تعزیه در هر یك از شهرها و روستاهای خور و بیابانك ویژگی اصیل خود را دارد به طوریكه شهر فرخی و روستاهای 'مهرجان' و 'بیاذه' از جمله مكان هایی است كه تعزیه همه ساله با احترام و آداب خاصی در آن برگزار می شود.

منبع: گزارش ویژه ایرنا

تهیه گزارش: محسن فیروزی